The Belgian Council of Ministers has approved a draft law enabling home searches, with judicial authorisation, in cases involving non-cooperative foreign nationals facing return and posing a threat to public order or national security. The measure is similar to one previously discussed in 2018 and will now be submitted to the Council of State for its opinion. Several civil society organisations have expressed concerns about its implications.

Op 24 juni 2025 nam EMN België deel aan de conferentie in het kader van het Poolse voorzitterschap over aanpak van irreguliere migratie. Tijdens de besprekingen werd dit fenomeen vanuit drie perspectieven bekeken: versterking van de buitengrenzen van de EU om irreguliere migratie te voorkomen, bestrijding van migrantensmokkel om criminele netwerken te ontmantelen, en aanpak van de onderliggende oorzaken van irreguliere migratie en het voorzien van veilige en legale alternatieven.

Op 19 juni 2025 kondigden minister van Binnenlandse Zaken Bernard Quintin en staatssecretaris voor Asiel en Migratie Anneleen Van Bossuyt aan dat vanaf de zomer van 2025 de federale politie, lokale politie en Dienst Vreemdelingenzaken zullen samenwerken om gerichte controles binnen België uit te voeren. Deze maatregelen zijn bedoeld om irreguliere migratie en secundaire migratiebewegingen naar België tegen te gaan. Er zijn reacties gekomen over de capaciteit die nodig is om dergelijke controles uit te voeren, over hun daadwerkelijke effectiviteit in het terugdringen van irreguliere migratie, en over de vraag of ze een echt afschrikkend effect kunnen hebben of grotendeels symbolisch blijven.

At their meeting on 13 June 2025, EU Home Affairs Ministers reached a political agreement to extend by one year, until March 2027, the temporary protection for people displaced from Ukraine. They also discussed ways to improve readmission cooperation with third countries and endorsed new priorities for the Schengen area.

Amnesty International and the Human Rights League are proposing a meeting with Françoise Tulkens, former judge and Vice-President of the European Court of Human Rights, and Manuela Cadelli, judge at the Court of First Instance of Namur, to examine the consequences of the letter from nine European authorities calling for a new interpretation of the European Convention on Human Rights (ECHR). 

Het Europees Migratienetwerk Luxemburg (EMN Luxemburg) en het UniGR-Center for Border Studies (UniGR-CBS) organiseren deze conferentie ter gelegenheid van de 40ste verjaardag van het Schengenakkoord, en om kritisch te reflecteren over dit akkoord in het licht van de huidige ontwikkelingen. 

In response to a recent call by several European Heads of State to reinterpret the European Convention on Human Rights, six Belgian human rights institutions have voiced strong concerns. They warn that such initiatives risk undermining the authority and independence of the European Court of Human Rights. The institutions urge the Belgian federal government to remain consistent with its international commitments and to clearly reaffirm its support for the Court and the Convention.

Backed by Italy and Denmark, a group of nine EU Member States has issued a letter calling for a new interpretation of the European Convention on Human Rights (ECHR) to facilitate the expulsion of foreign nationals convicted of crimes. While the letter's authors frame it as a call for open discussion, the move has raised concerns over judicial independence and the protection of fundamental rights in Europe.

Op 21 en 22 mei 2025 organiseerde de Return Expert Group van het Europees Migratienetwerk (EMN REG), in samenwerking met de Dienst Vreemdelingenzaken en EMN België, een tweedaagse workshop die 50 experten van EU-lidstaten, EU-agentschappen (waaronder Frontex en de EUAA), maatschappelijke organisaties en internationale organisaties samenbracht. Het evenement richtte zich op de ontwikkeling en implementatie van effectieve alternatieven voor detentie (ATD’s) binnen het migratie- en terugkeerbeleid van de EU.

The European Commission has released new figures revealing a substantial rise in short-stay visa applications to the EU and Schengen-associated countries in 2024. With over 11.7 million applications submitted, the upward trend reflects a continued post-pandemic recovery, although numbers remain below pre-COVID levels. Notably, Bulgaria and Romania began issuing Schengen visas on 31 March 2024, further integrating into the Schengen visa system.

According to preliminary data published by Frontex, the number of irregular border crossings into the European Union decreased by 27% between January and April 2025, compared to the same period in 2024. Nearly 47.000 crossings were detected during the first four months of 2025.

De algemene dienst van Immigratie van het Ministerie van Binnenlandse Zaken van Luxemburg, het Detentiecentrum van het Ministerie van Binnenlandse Zaken en EMN Luxemburg organiseren gezamenlijk een capaciteitsopbouw workshop voor nationale experts. Deze twee dagen durende workshop biedt een platform voor EU-lidstaten om ervaringen en inzichten te delen over de voortgang en uitdagingen bij de implementatie van de nieuwe Screeningverordening (EU 2024/1356), die deel uitmaakt van het Nieuwe Pact voor Migratie en Asiel.

De Europese Commissie heeft een voorstel gepubliceerd voor een verordening tot instelling van een gemeenschappelijk systeem voor de terugkeer van onderdanen van derde landen die illegaal in de Europese Unie verblijven. De nieuwe regels introduceren onder andere strengere verplichtingen, en de wettelijke mogelijkheid om personen die illegaal in de EU verblijven en een definitief terugkeerbesluit hebben ontvangen, terug te sturen naar een terugkeercentrum in een derde land. Het Europees Parlement en de Raad van de EU moeten het voorstel nu bestuderen en erover onderhandelen.

EU Home Affairs Ministers approved a roadmap for the gradual implementation of the Entry/Exit System (EES) starting in October 2025, the revised Eurodac database set to become operational in June 2026 and ETIAS in late 2026. Ministers also reached broad agreement on facilitating go-and-see visits for Syrians in the EU to assess conditions in their home country without losing their protection status, as well as on measures to return Syrian nationals who pose a security threat or have been convicted of crimes.

In 2024, 1.261 detainees were forcibly returned from Belgian prisons, down from 1.428 in 2023 and 1.511 in 2022, according to the Immigration Office. The most represented nationalities among those returned were Albanians, Moroccans, and Algerians. This decline comes amid ongoing challenges linked to prison overcrowding and changes in early-release policies.

Negen mensenrechtenorganisaties, waaronder 11.11.11 België, hebben het European Pushback Report 2024 gepubliceerd. Het rapport benadrukt dat illegale pushbacks een hardnekkige praktijk zijn aan de grenzen van Europa en roept op tot de oprichting van onafhankelijke controlemechanismen om naleving van mensenrechtennormen te waarborgen en verdere schendingen te voorkomen.

The Benelux countries and Suriname have agreed to facilitate the return of individuals in irregular situations from the Benelux or Suriname to their country of origin. Additionally, they have decided to grant visa-free travel for diplomats and government officials between the Benelux countries and Suriname.

In a position paper published on 6 February 2024, the European Union Agency for Fundamental Rights (FRA) sets out the conditions that would have to be met for return hubs to respect fundamental rights and comply with EU law. This includes independent monitoring to reduce the risks of fundamental rights violations.

In 2024, Belgium saw a notable increase in the number of individuals choosing voluntary return to their country of origin. According to Fedasil’s press release from 3 February 2024, the total number of individuals opting for voluntary return rose by 11% compared to the previous year.

In a press release published on 27 January 2025, the Secretary of State for Asylum and Migration announced that Belgian authorities could organise the forced return of Afghans to Istanbul and that partners on the ground could then take them to Afghanistan. This collaboration and the budgets for it still need to be finalised by a new government.

On 23 January 2023, the European Commissioner for Home Affairs participated in the European Parliament plenary session to discuss EU funding of physical border protection structures such as walls, fences or other barriers at the external border. According to him, the Commission will take border management needs into account “in a holistic manner”, whilst always ensuring proportionate measures and respect for fundamental rights.

Met iets meer dan 239 000 gedetecteerde irreguliere grensovergangen naar de EU die in 2024 werden geregistreerd, meldt Frontex het laagste aantal irreguliere grensovergangen sinds 2021, maar waarschuwt voor veranderende dynamieken en evoluerende uitdagingen.