De bijeenkomst bracht vertegenwoordigers van overheidsinstanties, middenveldorganisaties en internationale experten uit België, Portugal, Spanje, Zweden en Turkije samen om gemeenschappelijke uitdagingen en nationale praktijken te bespreken.

Het EMN werd uitgenodigd in het kader van de werkzaamheden van de Return Expert Group (REG). Deze expertengroep wordt gezamenlijk voorgezeten door België en de Europese Commissie en ondersteunt de uitwisseling van informatie en praktijken tussen de lidstaten over terugkeergerelateerde onderwerpen. De uitnodiging sloot ook aan bij de bestaande samenwerking tussen het EMN en IDC rond alternatieven voor detentie.

Uitwisseling van ervaringen en praktijken uit verschillende landen

Het Europese platform voor kennisuitwisseling is een initiatief van IDC, gebaseerd op een gelijkaardig platform dat in 2019 werd opgericht in de regio Azië-Pacific. Het platform heeft als doel vertegenwoordigers van overheden en andere organisaties samen te brengen om ervaringen uit te wisselen, gemeenschappelijke uitdagingen te bespreken en kennis te nemen van verschillende benaderingen van alternatieven voor detentie.

Tijdens de tweedaagse bijeenkomst bespraken de deelnemers nationale ontwikkelingen rond alternatieven voor detentie. Ook het EU-migratie- en asielpact en de voorgestelde nieuwe EU-terugkeerverordening kwamen aan bod, evenals de uitdagingen bij de praktische toepassing van alternatieven voor detentie.

Bijzondere aandacht ging uit naar gemeenschapsgerichte benaderingen, individuele begeleiding (case management) en samenwerking tussen verschillende organisaties. Daarnaast werd ingegaan op het belang van toegang tot informatie, juridisch advies en ondersteunende diensten, en op het afstemmen van begeleiding op de specifieke behoeften en kwetsbaarheden van migranten.

De deelnemers deelden voorbeelden van initiatieven en werkwijzen uit hun respectieve landen. Daarbij kwamen verschillende vormen van individuele begeleiding aan bod, gericht op het vinden van duurzame oplossingen, zoals wettig verblijf of vrijwillige terugkeer en re-integratie.

Vanuit België namen vertegenwoordigers van de Dienst Vreemdelingenzaken (DVZ), het Federaal Agentschap voor de Opvang van Asielzoekers (Fedasil) en Jesuit Refugee Service (JRS) Belgium deel aan de uitwisselingen. Belgische voorbeelden waren onder meer het ICAM-begeleidingsmodel (Individual Case Management) van de Dienst Vreemdelingenzaken, opvang- en oriëntatieprojecten gecoördineerd door Fedasil en gemeenschapsgerichte begeleiding door JRS Belgium.

Het programma besteedde daarnaast aandacht aan de impact van detentie, internationale mensenrechten en de mogelijkheden en uitdagingen bij de toepassing van alternatieven voor detentie in verschillende nationale contexten.

Bezoek aan Fundación Cepaim in Madrid

Op de tweede dag brachten de deelnemers een bezoek aan Fundación Cepaim, een Spaanse organisatie die migranten, vluchtelingen en asielzoekers ondersteunt.

De organisatie biedt onder meer opvang en huisvesting, juridisch advies en individuele begeleiding, met aandacht voor zelfstandigheid en integratie in de samenleving.

Tijdens het bezoek kregen de deelnemers toelichting bij de activiteiten van Fundación Cepaim, in het bijzonder de aanpak rond individuele begeleiding en gemeenschapsgerichte ondersteuning, en de relevantie daarvan voor alternatieven voor detentie.

Verdere uitwisseling binnen de EMN Return Expert Group

De bijeenkomst bood het EMN de gelegenheid om kennis te nemen van ervaringen en praktijken uit andere landen en van gedachten te wisselen met organisaties die actief zijn op het gebied van alternatieven voor detentie.

De besproken praktijken en uitdagingen kunnen input leveren voor toekomstige uitwisselingen binnen de EMN Return Expert Group. De bijeenkomst bood daarnaast de gelegenheid om de bestaande samenwerking met IDC en andere betrokken organisaties voort te zetten.