Achtergrond:

Het Europees Migratienetwerk (EMN) heeft, na een stemming door zijn stuurgroep, besloten om een Inform over "Vroegtijdige integratie van verzoekers om internationale bescherming” op te stellen, als onderdeel van zijn werkprogramma voor 2025. Het doel van deze Inform was om inzicht te krijgen in de verschillende praktische maatregelen en innovatieve oplossingen die de EMN-leden en waarnemende landen hebben ontwikkeld om de vroegtijdige integratie van verzoekers om internationale bescherming, zowel minderjarigen als volwassenen, te ondersteunen. Het gaat hierbij om maatregelen en activiteiten die tijdens de asielprocedure worden aangeboden om de integratie te vergemakkelijken en te versnellen. Daarbij staat het versterken van de zelfredzaamheid en het voorkomen van sociale uitsluiting centraal. Dergelijke maatregelen kunnen onder meer bestaan uit toegang tot taalcursussen, voorbereidende lessen (met name voor schoolgaande kinderen) ter ondersteuning van deelname aan het onderwijssysteem, programma’s voor tewerkstelling en vaardigheidsontwikkeling, en maatschappelijke oriëntatie. Om betrouwbare en actuele informatie te verzamelen voor het opstellen van de Inform, werd deze ad hoc vraag gesteld.

Respondenten:

25 EMN-leden en waarnemende landen (waaronder BE), verstrekten een openbaar antwoord op de ad hoc vraag.

Bevindingen:

Uit een voorlopige analyse van de resultaten van de ad hoc vraag blijkt dat:

• De meeste EMN-leden en waarnemende landen die hebben gereageerd, bieden maatregelen voor vroegtijdige integratie aan. De toegankelijkheid, reikwijdte en focus van deze maatregelen verschillen echter per land. In sommige landen zijn de maatregelen beperkt tot specifieke groepen, zoals kwetsbare verzoekers om internationale bescherming.
   

• Alle landen die informatie verstrekken over maatregelen voor vroegtijdige integratie, vermelden dat nationale autoriteiten betrokken zijn bij het opzetten, uitvoeren of coördineren van die maatregelen via de opvangsystemen. Deze maatregelen worden ondersteund door lokale overheden en vaak aangevuld door niet-gouvernementele organisaties (ngo’s) en/of lokale partners.
   
• 16 EMN-leden en Servië passen maatregelen voor vroegtijdige integratie aan op basis van leeftijd, geslacht, kwetsbaarheid of opleidingsachtergrond, met name voor kinderen, vrouwen, niet-begeleide minderjarigen en mensen met gezondheids- of psychosociale behoeften.
   
• De meeste landen die hebben geantwoord, maken gebruik van indirecte monitoring of meer algemene integratie-evaluaties om de impact van maatregelen voor vroegtijdige integratie te beoordelen. Twee landen melden dat zij over specifieke systemen beschikken om de impact van maatregelen voor vroegtijdige integratie te beoordelen.
   
• Uit de reacties komen verschillende goede praktijken naar voren voor het opzetten en uitvoeren van maatregelen voor vroegtijdige integratie. Het gaat onder meer om het vroeg beginnen met taalonderwijs, maatschappelijke oriëntatie, voorbereiding op de arbeidsmarkt, gecoördineerde verstrekking van informatie en nauwe samenwerking tussen overheidsinstanties, het maatschappelijk middenveld en lokale gemeenschappen. Verschillende landen benadrukken daarnaast het belang van ondersteuning op maat en lokaal verankerde initiatieven om sociale en arbeidsmarktintegratie op langere termijn te bevorderen.
   
• De meeste landen die hebben gereageerd, wijzen op verschillende uitdagingen bij de uitvoering van maatregelen voor vroegtijdige integratie. Deze hebben onder meer betrekking op beperkte of onzekere financiering, organisatorische en logistieke beperkingen en structurele belemmeringen binnen het nationale beleid en bestuur. Daarnaast spelen externe factoren een rol, zoals schommelingen in het aantal verzoekers om internationale bescherming, uiteenlopende behoeften en drempels die de deelname aan maatregelen kunnen bemoeilijken.

Voor beknopte en onderling vergelijkbare informatie verwijzen wij u naar de Inform over dit onderwerp. Voor gedetailleerde, landspecifieke informatie kunt u de bijgevoegde verzameling van antwoorden raadplegen.