Zowel het Pact inzake migratie en asiel als het Actieplan voor integratie en inclusie (2021-2027) benadrukken integratie als een belangrijk onderdeel van een holistische benadering van een goed beheerd en doeltreffend migratiebeleid. Hoewel er uitgebreide informatie beschikbaar is over maatregelen ter ondersteuning van de integratie van personen die internationale bescherming genieten, worden vroegtijdige integratiemaatregelen zelden systematisch geregistreerd of gemonitord. Het doel van de Inform is om de informatiekloof te dichten door informatie te verzamelen over vroegtijdige integratiemaatregelen in de deelnemende landen.

In het kader van deze Inform wordt onder vroegtijdige integratie bedoeld: activiteiten die de toekomstperspectieven en de zelfredzaamheid van verzoekers om internationale bescherming tijdens de asiel- en opvangprocedure verbeteren, voordat een definitieve beslissing wordt genomen.

De belangrijkste bevindingen zijn onder meer:

• De overgrote meerderheid van de respondenten (waaronder BE) gaf aan maatregelen voor vroegtijdige integratie te hebben genomen tijdens de behandeling van de aanvraag om internationale bescherming. Deze maatregelen worden voornamelijk op nationaal niveau gecoördineerd en gecontroleerd, terwijl lokale overheden en particuliere actoren een belangrijke operationele rol spelen bij de uitvoering ervan. Wat de financieringsbronnen betreft, is nationale financiering de meest voorkomende bron, waarbij het AMIF vaak als aanvullende bron wordt gebruikt, hetzij om specifieke maatregelen voor vroegtijdige integratie mede te financieren, hetzij om gerichte projecten te ondersteunen naast nationale middelen.
   
• Tot de belangrijkste maatregelen voor vroegtijdige integratie behoren taalonderwijs, maatschappelijke of culturele oriëntatie, beroeps- of arbeidsmarktintegratie en onderwijs voor kinderen. In BE worden maatschappelijke integratieprogramma's georganiseerd, onder meer voor personen die internationale bescherming genieten. In het Waals Gewest en de Duitstalige Gemeenschap kunnen verzoekers op vrijwillige basis aan deze cursussen deelnemen, afhankelijk van de beschikbaarheid van plaatsen. In de Vlaamse Gemeenschap en het Brussels Hoofdstedelijk Gewest is dit niet mogelijk.
   
• Deelname aan vroegtijdige integratiemaatregelen is hoofdzakelijk vrijwillig. In sommige landen kan deelname aan bepaalde vroegtijdige integratiemaatregelen echter verplicht zijn voor asielzoekers die in opvangcentra verblijven. In ES maakt deelname aan taalcursussen deel uit van het onthaalprogramma en is deze tijdens de opvangfase verplicht. Ook in AT is deelname aan de cursussen over de basisregels (cursussen voor maatschappelijke integratie) verplicht voor asielzoekers die in federale opvangcentra zijn ondergebracht, terwijl in FI asielzoekers die in opvangcentra verblijven, verplicht zijn deel te nemen aan werk- en studiecursussen.
   
• 16 respondenten geven aan dat ze maatregelen voor vroegtijdige integratie afstemmen op specifieke profielen en behoeften. In DE worden bijvoorbeeld empowermentcursussen aangeboden aan vrouwelijke asielzoekers. Deze cursussen, die worden gegeven door vrouwelijke docenten, zijn bedoeld om de overgang naar een nieuwe culturele omgeving te vergemakkelijken. Zeven respondenten melden bovendien dat ze overbruggings- of voorbereidingslessen voor kinderen aanbieden om hun integratie in het onderwijssysteem te vergemakkelijken.
   

• Digitale hulpmiddelen worden door sommige landen ingezet om taalcursussen online aan te bieden of om asielzoekers te informeren over maatregelen voor vroegtijdige integratie. In BE biedt de First Aid Communication Tool (FACT) asielzoekers en personen die internationale bescherming genieten een basiswoordenschat en sectorspecifieke woordenschat voor verschillende beroepssectoren.
   

• Wat betreft de evaluatie van de effecten van vroegtijdige maatregelen gaven vijf respondenten aan activiteiten te hebben ondernomen om de voortgang te monitoren en de bredere integratieresultaten van verzoekers om internationale bescherming te evalueren. Zo voert LV impactbeoordelingen uit op zowel individueel als systeemniveau. DE heeft daarnaast een kader ontwikkeld om de langetermijneffecten van vroegtijdige integratiemaatregelen empirisch te onderzoeken.

De volledige Inform is hierboven bijgevoegd. Voor meer gedetailleerde, landspecifieke informatie verwijzen wij u naar de ad hoc vraag die is gebruikt om de gegevens voor deze Inform te verzamelen.