Achtergrond:  

EMN Cyprus heeft deze ad hoc vraag ingediend naar aanleiding van de goedkeuring van decreet nr. 278 door de Republiek Wit-Rusland in september 2023, waarmee de bevoegdheid om paspoorten af te geven, te verlengen of te vervangen aan de Wit-Russische diplomatieke vertegenwoordigingen werd ontnomen. Bijgevolg moeten Wit-Russische burgers deze diensten nu persoonlijk in Wit-Rusland aanvragen. Dit vormt een aanzienlijke hindernis voor kinderen die in Cyprus zijn geboren als kind van Wit-Russische ouders die daar legaal verblijven, aangezien deze kinderen zonder reisdocument komen te zitten. Zonder geldig paspoort hebben deze kinderen geen toegang tot bestaande legale migratietrajecten, waardoor zij het risico lopen geen duidelijke juridische status te hebben, ondanks het feit dat zij op het grondgebied zijn geboren en daar verblijven. Deze vraag is bedoeld om inzicht te krijgen in de manier waarop andere EMN-leden en waarnemende landen de documentatie en juridische status van dergelijke kinderen aanpakken.

Respondenten:  

20 EMN-leden en waarnemende landen (waaronder BE), hebben een openbaar antwoord op deze ad hoc vraag verstrekt.

Bevindingen:  

Een voorlopige analyse van de antwoorden op deze ad hoc vraag toont het volgende aan:

• Slechts een klein aantal landen heeft te maken gehad met specifieke gevallen waarin Wit-Russische kinderen die op hun grondgebied waren geboren, geen paspoort konden krijgen (CZ, FI, LT, LU, PL, SE). Veel andere landen melden tot op heden geen dergelijke gevallen (BE, HR, CY, EE, DE, HU, LV, NL, PT, SK, ES), hoewel sommige meldingen van het maatschappelijk middenveld of soortgelijke kwesties met betrekking tot volwassen Wit-Russische onderdanen vermelden (CY, IT, SI).
   
• De meeste respondenten staan de afgifte toe van nationale reisdocumenten aan kinderen die redelijkerwijs geen paspoort van hun eigen land kunnen verkrijgen (AT, CZ, EE, FI, DE, LT, LU, NL, PL, PT, SK, SI, SE). Deze documenten, zoals vreemdelingenpaspoorten of identiteitsbewijzen, dienen vaak als vervanging voor een nationaal paspoort om aan de verblijfsvereisten te voldoen.
   
• De juridische status van het kind vloeit doorgaans voort uit de status van de ouders. In de meeste landen krijgt het kind dezelfde verblijfsvergunning als de ouders (AT, CZ, FI, DE, LT, LU, PL, PT, SI). In sommige landen wordt deze status automatisch of ambtshalve toegekend bij de registratie van de geboorte, mits de ouders legaal in het land verblijven (BE, EE, SI).
   
• Verschillende landen hanteren een flexibele aanpak wat betreft de paspoortvereiste bij verblijfsaanvragen. Landen kunnen toestaan dat aanvragen worden ingediend met alternatieve documenten, zoals lokale geboorteaktes of identiteitsdocumenten van de ouders (BE, HR, DE, NL). Met name ES heeft in januari 2026 een specifieke maatregel ingevoerd om verlopen Wit-Russische paspoorten te accepteren voor alle verblijfsprocedures, vanwege het restrictieve Wit-Russische decreet.
   
• In bepaalde rechtsgebieden bestaan alternatieve juridische oplossingen om te voorkomen dat kinderen geen verblijfsstatus hebben. Zo kent PT bijvoorbeeld de Portugese nationaliteit toe aan kinderen die op hun grondgebied zijn geboren, mits ten minste één van de ouders op het moment van de geboorte legaal in het land verbleef. In CZ kan een „toestemming tot verblijf” worden overwogen voor kinderen van wie de ouders geen legale verblijfsstatus hebben.

Voor meer details kunt u de compilatie van antwoorden raadplegen die hierboven is toegevoegd.