Asiel-en Migratieoverzicht 2025 – Belgisch rapport

Het Belgische Asiel- en Migratieoverzicht 2025 gaat dieper in op een aantal belangrijke ontwikkelingen in het asiel- en migratiebeleid, naast politieke veranderingen die van invloed zijn op het beheer van migratie en asiel, bijvoorbeeld:

• In 2025 werd het Belgische asiel- en migratiebeleid gekenmerkt door de vorming van een nieuwe federale regering en de goedkeuring van het Federaal Regeerakkoord 2025–2029, waarin een meer restrictieve beleidsrichting werd vastgelegd.
   
• Het Federaal Regeerakkoord en de daaropvolgende beleidsnota leggen de nadruk op een meer selectieve arbeidsmigratie, een betere coördinatie tussen de verschillende bestuursniveaus, efficiëntere procedures voor de gecombineerde vergunning (single permit) en sterkere waarborgen tegen uitbuiting en misbruik.
   
• Op federaal niveau werden ook belangrijke wetswijzigingen doorgevoerd inzake gezinshereniging, waaronder hogere inkomensdrempels, strengere leeftijds- en huisvestingsvereisten en wachttijden voor bepaalde referentiepersonen.
   
• België registreerde 34.439 verzoekers om internationale bescherming, terwijl de structurele achterstand in de procedure en de verzadiging van het opvangnetwerk belangrijke aandachtspunten bleven.
   
• Hoewel het aantal nieuwe begunstigden van tijdelijke bescherming verder afnam, nam het aantal weigeringsbeslissingen aanzienlijk toe. 
   
• De ontwikkelingen rond niet-begeleide minderjarigen hadden betrekking op leeftijdsbepaling, voogdij, opvang, kinderbescherming en de overgang naar volwassenheid. Het aantal niet-begeleide minderjarigen dat in 2025 instroomde in het opvangnetwerk daalde verder.
   
• Op het vlak van nationaliteit verhoogde België aanzienlijk de kosten voor aanvragen tot verkrijging van de nationaliteit.
   
• Op het gebied van grenzen, visa en Schengen omvatten de ontwikkelingen een intensivering van de interne politiecontroles op basis van artikel 23 van de Schengengrenscode, de verdere digitalisering van de visumverwerking en de uitrol van het Entry/Exit System (EES) en de daarmee samenhangende interoperabiliteitsmaatregelen.
   
• Mensenhandel bleef een belangrijke beleidsprioriteit, waarbij wetgevende en beleidsmaatregelen werden gecombineerd met gerichte initiatieven ter versterking van operationele capaciteiten, opleiding en sensibilisering, evenals internationale samenwerking.
   
• Maatregelen om irregulier verblijvende migranten te informeren en te begeleiden naar duurzame oplossingen, waaronder legaal verblijf, vrijwillige terugkeer of een andere duurzame uitkomst, werden in 2025 voortgezet.
   
• Terugkeer bleef in 2025 een centraal onderdeel van het Belgische migratiebeleid en bleef steunen op twee complementaire pijlers: begeleide vrijwillige terugkeer en re-integratie enerzijds, en gedwongen terugkeer anderzijds.

Voor meer details kan u het hierboven bijgevoegde Belgische overzicht lezen.

Asiel- en Migratieoverzicht 2025 – Europees rapport

Het Europese Asiel- en Migratieoverzicht 2025 werd opgesteld op basis van de nationale Asiel- en Migratieoverzichten van 30 nationale contactpunten van het EMN. Het rapport belicht onder meer de volgende belangrijke ontwikkelingen:

• Op EU-niveau vonden in 2025 beleidsmatige, wetgevende en operationele ontwikkelingen plaats op uiteenlopende gebieden van het asiel- en migratiebeleid. Het ging onder meer om de verdere uitvoering van het Migratie- en Asielpact, de start van de eerste jaarlijkse cyclus voor migratiebeheer, de volledige toetreding van Bulgarije en Roemenië tot het Schengengebied, de uitrol van het inreis-uitreissysteem (EES), de verdere voorbereidingen voor ETIAS en wetgevende ontwikkelingen op het gebied van terugkeer, asiel, migrantensmokkel en mensenhandel.
   
• Op nationaal niveau werden het asiel- en migratiebeleid beïnvloed door regeringswissels en de voorbereidingen op de uitvoering van het Migratie- en Asielpact. Dit omvatte wetgevende hervormingen en wijzigingen in bestuurlijke en institutionele structuren.
   
• Het migratiebeleid combineerde maatregelen om specifieke categorieën onderdanen van derde landen aan te trekken, zoals hooggekwalificeerde werknemers, studenten en andere talentgroepen, met strengere regels inzake toelating en verblijf. Het ging onder meer om strengere toelatingscriteria, intensiever toezicht en wijzigingen van visumregelingen.
   
• Veel landen namen maatregelen om de efficiëntie van asielprocedures te verbeteren en de druk op de opvangsystemen te beheersen. Deze maatregelen omvatten een snellere behandeling van verzoeken en aanpassingen van de opvangregelingen als reactie op capaciteitsproblemen.
   
• In 2025 lag er veel nadruk op het versterken van de operationele doeltreffendheid van migratiebeheersystemen, met name op het gebied van grensbeheer, terugkeer en de aanpak van irreguliere migratie. De maatregelen omvatten onder meer intensievere grensoverschrijdende samenwerking, investeringen in grensinfrastructuur en hervormingen om terugkeerprocedures doeltreffender te maken.
   
• Digitalisering bleef een belangrijke horizontale ontwikkeling en ondersteunde de modernisering van asiel- en migratiesystemen. Dit omvatte de invoering van grootschalige EU-informatiesystemen, waaronder EES, ETIAS en het Visuminformatiesysteem (VIS).
   
• Het integratiebeleid werd in 2025 verder ontwikkeld, met veel aandacht voor arbeidsmarktparticipatie en vroege integratie. De maatregelen waren onder meer gericht op een betere toegang tot onderwijs en opleiding, een sterkere erkenning van vaardigheden en kwalificaties, ondersteuning bij het leren van de taal en een betere toegang tot werk.
   
• De situatie van personen die uit Oekraïne waren ontheemd, bleef in 2025 een prioriteit. Daarbij kwam steeds meer aandacht voor structurele benaderingen op langere termijn die verder gingen dan tijdelijke bescherming. Maatregelen hadden betrekking op de toegang tot huisvesting, gezondheidszorg en sociale voorzieningen, waarbij integratiedoelstellingen werden afgewogen tegen de capaciteit en financiële houdbaarheid van de betrokken systemen.
   
• De maatregelen ter bescherming van kwetsbare groepen, waaronder niet-begeleide minderjarigen en slachtoffers van mensenhandel, werden in 2025 verder versterkt. De ontwikkelingen omvatten verbeteringen van identificatie- en leeftijdsbeoordelingsprocedures, voogdijsystemen en de toegang tot rechten en bescherming.
   
• De internationale samenwerking werd voortgezet via partnerschappen met derde landen op gebieden zoals arbeidsmigratie, terugkeer, de bestrijding van mensenhandel en capaciteitsopbouw.

Raadpleeg voor meer informatie het hierboven bijgevoegde volledige Europese rapport en de statistische bijlage met aanvullende gegevens en trends.