Het evenement markeerde de EU-lancering van de antologie "Linking Migration and Development: European Experiences and Policy Lessons for Sweden". Voortbouwend op de EMN Inform uit 2024 over migratie en ontwikkelingssamenwerking, dat door EMN Zweden en EMN België in samenwerking met verschillende lidstaten is opgesteld, onderzoekt de anthologie hoe Denemarken, Noorwegen, Nederland en Duitsland de afgelopen tien jaar de verbanden tussen migratiebeleid en ontwikkelingssamenwerking hebben benaderd.

Met ongeveer 80 deelnemers bracht het seminarie een breed publiek bijeen, afkomstig uit overheidsinstanties, EU-instellingen, internationale organisaties, de academische wereld, denktanks, het maatschappelijk middenveld, diaspora-organisaties, ambassades en permanente vertegenwoordigingen.

Het seminarie werd geopend met een welkomstwoord van Hugo Verbist, speciaal gezant voor migratie bij de Belgische Federale Overheidsdienst Buitenlandse Zaken, Buitenlandse Handel en Ontwikkelingssamenwerking. Hij benadrukte de rol van het EMN bij het verstrekken van betrouwbare informatie en het ondersteunen van empirisch onderbouwde beleidsvorming. Ook verwees hij naar de EMN Inform uit 2024 als een belangrijke basis voor de discussies. Hij onderstreepte het belang van goed beheer van migratie, duurzame ontwikkeling, multilateralisme en sterke partnerschappen met derde landen.

Bogdana Sybikowska van DG HOME en Samuel Simon Pulido van DG INTPA presenteerden de EU-prioriteiten voor het externe migratiebeleid in het kader van het migratie- en asielpact. Zij gingen in op de belangrijkste onderdelen van het pact, waaronder screening, grensprocedures, solidariteit, terugkeer en waarborgen voor de grondrechten, evenals samenwerking met derde landen op het gebied van migratiebeleid, legale migratieroutes, terugkeer, overname en re-integratie.

De anthologie werd geïntroduceerd door Iris Luthman en Henrik Malm Lindberg van Delmi, samen met Mats Hårsmar van EBA. Hun presentatie focuste op een centrale vraag: niet of migratie en ontwikkeling met elkaar verband houden, maar hoe dit verband in de praktijk wordt vormgegeven en welke gevolgen dit heeft. Op basis van ervaringen uit Denemarken, Duitsland, Nederland en Noorwegen lieten zij zien dat migratie een prominentere rol is gaan spelen in ontwikkelingssamenwerking, terwijl de aanpak per land sterk verschilt. Zij benadrukten ook de noodzaak van realistische doelstellingen, duidelijke coördinatie, transparantie over compromissen, waarborgen voor rechten en eigenaarschap van partners, en sterker bewijs over wat migratiegerelateerde ontwikkelingssamenwerking realistisch gezien kan bereiken.

Het nationale perspectief van Nederland, Duitsland en België liet zien hoe er in de praktijk verschillende nationale benaderingen zijn ontstaan. Arjen Leerkes presenteerde de Nederlandse ervaringen, waarbij ontwikkelingssamenwerking in toenemende mate wordt ingezet als onderdeel van migratiebeleid, onder meer via terugkeer- en re-integratie-initiatieven, informatiecampagnes en mobiliteitspartnerschappen. Hij benadrukte dat de verwachtingen realistisch moeten blijven, aangezien de impact van dergelijke instrumenten op de migratiedynamiek vaak bescheiden, indirect en moeilijk meetbaar is. Anna Knoll presenteerde de overheidsbrede aanpak van Duitsland en liet zien hoe migratie een transversaal thema is geworden binnen de Duitse agenda voor ontwikkelingssamenwerking. In haar presentatie werd ook gewezen op de spanningen tussen ontwikkelingsdoelstellingen en prioriteiten op het gebied van migratiebeleid, bijvoorbeeld op het gebied van arbeidsmobiliteit, terugkeer en re-integratie. Raffaella Greco Tonegutti zette het Belgische standpunt inzake ontwikkelingssamenwerking uiteen. Ze benadrukte de rol van Enabel bij het ondersteunen van partnerlanden om migratie en ontwrichting aan te pakken op een manier die het ontwikkelingspotentieel versterkt en de daarmee samenhangende risico’s vermindert. Ze onderstreepte ook het belang van een overheidsbrede aanpak, onder meer op gebieden als duurzame re-integratie, arbeidsmobiliteit, diasporabetrokkenheid en ontwikkelingsoplossingen in situaties van ontwrichting.

De laatste beleidsgerichte discussie, onder leiding van Hanne Beirens, bracht Melissa Siegel, Jonathan Chaloff en Jason Gagnon bijeen. Tijdens de discussie werd onderzocht hoe migratie- en ontwikkelingsdoelstellingen in de praktijk beter op elkaar kunnen worden afgestemd, rekening houdend met ontwikkelingsprincipes, eigen verantwoordelijkheid van partners, rechten, wetenschappelijk onderbouwde feiten en operationele werkelijkheid. De interactie met de deelnemers maakte het debat nog verrijkender. De discussies gingen onder meer over de rol van publiek-private partnerschappen, met inbegrip van mogelijke discrepanties tussen de behoeften van de private sector en overheidsbeleid of -prioriteiten. De deelnemers merkten ook op dat lidstaten prioriteit kunnen geven aan landen van herkomst die niet altijd overeenkomen met de landen die voor actoren uit de private sector het meest relevant zijn. Tijdens de gesprekken kwam ook het belang van gendermainstreaming in ontwikkelingssamenwerking op het gebied van migratie aan de orde, evenals overwegingen over conditionaliteit vanuit het perspectief van een partnerland. De discussie onderstreepte verder de noodzaak om programma's op te schalen als men verwacht dat ze een betekenisvolle impact hebben, terwijl moet worden vermeden dat de hefboomwerking die kleinschalige acties kunnen creëren in bredere overeenkomsten met landen van herkomst, wordt overschat.

Het seminarie bevestigde het belang van het samenbrengen van onderzoek, beleid en praktijkervaring op EU-niveau. De deelnemers benadrukten de noodzaak van empirisch onderbouwde en realistische discussies over het verband tussen migratie en ontwikkeling, waarbij al te algemene beweringen moeten worden vermeden en tegelijkertijd concrete gebieden moeten worden geïdentificeerd waarop ontwikkelingssamenwerking kan bijdragen aan migratiebeleid, duurzame terugkeer en re-integratie, bescherming, mobiliteit en partnerschappen.

Het seminarie werd afgesloten met een slotwoord van Hugo Rickberg, senior deskundige bij de Zweedse Migratiedienst. Hij bedankte de panelleden, organisatoren en deelnemers voor hun waardevolle bijdragen en blikte terug op een inspirerende dag vol uitwisselingen. Hij sprak de hoop uit dat de discussies aanleiding zouden geven tot verdere reflectie, onderzoek en voortdurende uitwisselingen over de verbanden tussen migratie en ontwikkelingssamenwerking.

Voor meer informatie vindt u hieronder de agenda, de antologie en de PowerPointpresentaties.