Ad Hoc Vraag over de controle van militaire verplichtingen van Oekraïense onderdanen bij de toekenning van tijdelijke bescherming
Deze ad hoc vraag onderzoekt hoe EMN-leden de bepalingen van artikel 2 van Uitvoeringsbesluit (EU) 2026/1912 van de Raad toepassen, met name de controle of Oekraïense onderdanen aan hun militaire verplichtingen in Oekraïne hebben voldaan of hiervan zijn vrijgesteld. De bevraging gaat in op de aanvaarde bewijsstukken, de controle van digitale documenten, nationale richtlijnen en praktijken, de behandeling van aanvragen wanneer bewijsstukken ontbreken en de verificatie van tijdelijke bescherming die vóór of op 4 augustus 2026 door een andere lidstaat werd toegekend.
Achtergrond:
Op 30 juli 2026 nam de Raad van de Europese Unie Uitvoeringsbesluit (EU) 2026/1912 aan, waarmee de tijdelijke bescherming werd verlengd tot 4 maart 2028. Artikel 2 introduceert een nieuwe voorwaarde voor de toekenning van tijdelijke bescherming: Oekraïense onderdanen moeten met bewijsstukken aantonen dat zij aan hun militaire verplichtingen in Oekraïne hebben voldaan of hiervan zijn vrijgesteld. Deze voorwaarde geldt niet voor personen die vóór of op 4 augustus 2026 al tijdelijke bescherming genoten in dezelfde lidstaat en die status sindsdien ononderbroken hebben behouden (deze datum werd gecorrigeerd bij een rectificatie van het uitvoeringsbesluit, die op 5 augustus 2026 in het Publicatieblad van de Europese Unie werd bekendgemaakt).
In afwachting van bijgewerkte operationele richtlijnen van de Europese Commissie lanceerde het Griekse ministerie van Migratie en Asiel deze ad hoc vraag om informatie te verzamelen over de nationale toepassing van deze voorwaarde, de aanvaarde bewijsstukken, de controle van de echtheid ervan en de procedures bij ontbrekende bewijsstukken of een overstap naar een andere lidstaat.
Respondenten:
17 EMN-leden (waaronder BE) hebben een openbaar antwoord verstrekt op deze ad hoc vraag.
Bevindingen:
Een voorlopige analyse van de resultaten van de ad hoc vraag toont aan dat:
- De overgrote meerderheid van de respondenten de nieuwe voorwaarde inzake militaire verplichtingen heeft ingevoerd of van plan is deze in te voeren. Dit geldt voor BE, BG, HR, CY, CZ, FI, EL, IE, LV, LT, LU, NL, PL, SK, SI en SE. Alleen HU heeft ervoor gekozen deze voorwaarde niet toe te passen en behoudt het bestaande persoonlijke toepassingsgebied van tijdelijke bescherming, overeenkomstig artikel 7 van Richtlijn 2001/55/EG van de Raad. Deze bepaling laat lidstaten toe om tijdelijke bescherming op nationaal niveau uit te breiden naar bijkomende categorieën ontheemden die om dezelfde redenen en uit hetzelfde land of dezelfde regio van herkomst zijn gevlucht.
- De respondenten aanvaarden verschillende bewijsstukken om aan te tonen dat aan de militaire verplichtingen is voldaan of dat een vrijstelling geldt. Het gaat voornamelijk om uitreisstempels in geldige reisdocumenten (BE, HR, CY, EL, IE, LV, LT, LU, NL, SK, SI en SE) of registraties in het Entry/Exit System (HR, LT, NL en SK). Wanneer uitreisstempels of grensregistraties ontbreken of ouder zijn dan 90 dagen, worden elektronische militaire registratiedocumenten (eVOD) of attesten uit de Oekraïense applicatie Reserv+ op grote schaal aanvaard (BE, HR, CY, CZ, FI, EL, IE, LV, LT, LU, NL, PL, SK, SI en SE). In PL geldt een rechtstreekse, legale grensoverschrijding vanuit Oekraïne eveneens als primair bewijs.
- De methoden om de echtheid van digitale documenten te controleren verschillen tussen de respondenten. Verschillende landen vereisen dat de aanvrager de applicatie Reserv+ persoonlijk toont op zijn of haar elektronisch toestel (BE, BG, CZ, LT, NL en SK). Andere landen vertrouwen op officiële validatie of certificering door Oekraïense diplomatieke vertegenwoordigingen (CY, EL en SI). Sommige landen voeren geen afzonderlijke controles uit op de echtheid van digitale documenten (LV en SE) of gebruiken referentiemodellen van de digitale interface (PL).
- De doelgroepen en administratieve richtlijnen verschillen tussen de respondenten. HR, EL, IE, NL, PL, SK, SI en SE hebben specifieke nationale instructies of administratieve richtlijnen aangenomen. De meeste landen richten zich op mannen in de dienstplichtige leeftijd, maar de gehanteerde leeftijdsgrenzen verschillen. Zo gaat het in CZ en SK om mannen van 18 tot 60 jaar, in NL om mannen van 23 tot 60 jaar en in SE om mannen van 23 tot 65 jaar. CY besteedt specifieke aandacht aan mannen jonger dan 23 jaar die de dienstplichtige leeftijd naderen, evenals aan mannen van 23 jaar en ouder.
- De gevolgen van het niet voorleggen van de vereiste bewijsstukken variëren van opschorting tot weigering van de aanvraag. In BE, HR, FI, EL, IE, LV, LU, NL, SK, SI en SE wordt de aanvraag geweigerd of afgewezen wanneer de vereiste bewijsstukken ontbreken. In CZ wordt de aanvraag onontvankelijk verklaard en in LT wordt de indiening ervan niet aanvaard. BG, EL en LU bieden aanvragers de mogelijkheid om bijkomende bewijsstukken voor te leggen of geven hen extra tijd alvorens een beslissing te nemen.
- De behandeling van personen die eerder tijdelijke bescherming kregen in een andere lidstaat verschilt tussen de respondenten. De meeste landen controleren eerdere tijdelijke bescherming via het Europese Temporary Protection Platform (TPP) (BE, BG, CY, CZ, FI, IE, LT, LU, NL, PL en SI). HR, LV, LU en SE verduidelijken echter dat tijdelijke bescherming die eerder in een andere lidstaat werd toegekend, geen vrijstelling biedt van de verplichting om bij een nieuwe aanvraag aan te tonen dat aan de militaire verplichtingen is voldaan of dat een vrijstelling geldt.
Voor meer informatie kunt u de compilatie van antwoorden hierboven raadplegen.