Belgisch Nationaal Preventiemechanisme tegen onmenselijke behandeling in detentie publiceert zijn eerste jaarverslag
Het Federaal Instituut voor de Rechten van de Mens (FIRM) publiceerde op 6 november 2026 het eerste jaarverslag van het Nationaal Preventiemechanisme tegen onmenselijke behandeling in detentie (NPM). Het verslag geeft een overzicht van de activiteiten van het NPM in 2025, het eerste jaar waarin het zijn werkzaamheden opstartte. Daarbij wordt onder meer ingegaan op de samenwerking tussen vier gespecialiseerde instellingen en op tien preventieve bezoeken aan plaatsen van vrijheidsberoving verspreid over België.
Het NPM werd opgericht als een autonoom departement binnen het Federaal Instituut voor de Rechten van de Mens (FIRM). Het werkt nauw samen met de Centrale Toezichtsraad voor het Gevangeniswezen (CTRG), Myria (het Federaal Migratiecentrum) en het Vast Comité van Toezicht op de politiediensten (Comité P). Het NPM heeft als opdracht de situatie te onderzoeken van mensen die worden vastgehouden in plaatsen van vrijheidsberoving, zoals gevangenissen, politiecommissariaten en gesloten centra. Het doel is foltering en andere wrede, onmenselijke of onterende behandelingen te voorkomen.
In 2025 richtten de vier instellingen zich op het leggen van de basis voor hun samenwerking. Ze werkten een gemeenschappelijke methodologie voor preventieve bezoeken uit, ondertekenden een samenwerkingsprotocol en ontwikkelden een meerjarenstrategie voor de periode 2026-2030. Daarnaast zette het NPM in op een constructieve dialoog met de verschillende bevoegde autoriteiten en legde het contacten op internationaal niveau.
Het NPM voerde in 2025 tien preventieve bezoeken uit aan verschillende plaatsen van vrijheidsberoving. Het ging om de detentiehuizen van Vorst en Kortrijk, de transitiehuizen van Gentbrugge, Leuven en Edingen, de cellencomplexen van de politie en gerechtsgebouwen in Namen, Brussel en Brugge, en het repatriëringscentrum 127bis in Steenokkerzeel.
Het verslag gaat ook in op de bezorgdheden van het NPM over regeringsvoorstellen om de overbevolking in de gevangenissen aan te pakken door de overbrenging of verwijdering van buitenlandse gedetineerden te vergemakkelijken. Het NPM waarschuwde dat dergelijke maatregelen risico's inhouden voor de grondrechten van gedetineerden en geen passend of duurzaam antwoord bieden op de overbevolking in de gevangenissen.
De verdere uitbouw van het NPM werd in 2026 voortgezet. De publicatie van de eerste bezoekrapporten, de communicatie over de activiteiten van het NPM en het verderzetten van de constructieve dialoog met de verschillende bevoegde autoriteiten werden daarbij als belangrijke prioriteiten naar voren geschoven.
Raadpleeg voor meer informatie het volledige jaarverslag.