Achtergrond:  

EMN Cyprus diende deze ad hoc vraag in naar aanleiding van de goedkeuring van decreet nr. 278 door de Republiek Belarus in september 2023. Door dit decreet verloren Belarussische diplomatieke vertegenwoordigingen de bevoegdheid om paspoorten af te geven, te verlengen of te vervangen. Belarussische burgers moeten deze diensten daardoor voortaan persoonlijk in Belarus aanvragen.

Dit vormt een aanzienlijke hinderpaal voor kinderen die in Cyprus zijn geboren uit Belarussische ouders die daar legaal verblijven, aangezien deze kinderen daardoor niet over een reisdocument beschikken. Zonder geldig paspoort hebben zij geen toegang tot bestaande legale migratiekanalen en lopen zij het risico dat hun juridische status onduidelijk blijft, hoewel zij op het grondgebied zijn geboren en daar verblijven.

Deze ad hoc vraag heeft tot doel inzicht te krijgen in de manier waarop andere EMN-leden en waarnemende landen de juridische status en documenten van deze kinderen behandelen.

Respondenten:  

20 EMN-leden en waarnemende landen (waaronder BE), hebben een openbaar antwoord op deze ad hoc vraag verstrekt.

Bevindingen:  

Een voorlopige analyse van de antwoorden op deze ad hoc vraag toont het volgende aan:

• Slechts een beperkt aantal EMN-leden en waarnemende landen (CZ, FI, LT, LU, PL, SE) heeft te maken gehad met specifieke gevallen waarin Belarussische kinderen die op hun grondgebied waren geboren, geen paspoort konden verkrijgen. Veel andere EMN-leden en waarnemende landen  (BE, HR, CY, EE, DE, HU, LV, NL, PT, SK, ES) melden dat zij tot op heden geen dergelijke gevallen hebben vastgesteld. Sommige landen verwijzen wel naar meldingen van het maatschappelijk middenveld of naar gelijkaardige problemen bij volwassen Belarussische onderdanen, zoals CY, IT en SI.
   
• De meerderheid van de respondenten (AT, CZ, EE, FI, DE, LT, LU, NL, PL, PT, SK, SI, SE) staat de afgifte toe van nationale reisdocumenten aan kinderen die redelijkerwijs geen paspoort van hun land van herkomst kunnen verkrijgen. Dergelijke documenten, zoals vreemdelingenpaspoorten of identiteitscertificaten, kunnen dienen als vervanging voor een nationaal paspoort om aan verblijfsvereisten te voldoen.
   
• De juridische status van het kind vloeit doorgaans voort uit de status van de ouders. In de meeste landen krijgt het kind hetzelfde type verblijfsvergunning als de ouders. Dit is onder meer het geval in AT, CZ, FI, DE, LT, LU, PL, PT, SI. In sommige landen wordt deze status automatisch of ambtshalve toegekend bij de registratie van de geboorte, op voorwaarde dat de ouders legaal in het land verblijven. Dit is bijvoorbeeld het geval in BE, EE, SI.
   
• Verschillende landen hanteren een flexibele aanpak ten aanzien van de paspoortvereiste bij verblijfsaanvragen. Zo kunnen aanvragen in bepaalde landen worden ingediend met alternatieve documenten, zoals lokale geboorteakten of identiteitsdocumenten van de ouders. Dit wordt onder meer vermeld door BE, HR, DE, NL. ES voerde in januari 2026 een specifieke maatregel in waardoor verlopen Belarussische paspoorten worden aanvaard voor alle verblijfsprocedures, naar aanleiding van het restrictieve Belarussische decreet.
   
• In bepaalde rechtsgebieden bestaan ook alternatieve juridische oplossingen om te voorkomen dat kinderen zonder verblijfsstatus blijven. Zo kent PT de oorspronkelijke Portugese nationaliteit toe aan kinderen die op zijn grondgebied zijn geboren, op voorwaarde dat minstens één van de ouders op het moment van de geboorte legaal in het land verbleef. In CZ kan een toestemming tot verblijf worden overwogen voor kinderen van wie de ouders geen legale verblijfsstatus hebben.

Voor meer details kunt u de compilatie van antwoorden raadplegen die hierboven is toegevoegd.