Commissie van de Belgische Kamer van Volksvertegenwoordigers keurt wetsvoorstel goed over huiszoekingen om bepaalde vreemdelingen aan te houden
Op 7 oktober 2026 heeft de Commissie voor Binnenlandse Zaken van de Belgische Kamer van Volksvertegenwoordigers het wetsvoorstel tot wijziging van de wet van 15 december 1980 betreffende de toegang tot het grondgebied, het verblijf, de vestiging en de verwijdering van vreemdelingen in tweede lezing goedgekeurd. Het wetsvoorstel maakt het mogelijk om onder bepaalde voorwaarden en met toestemming van een onderzoeksrechter huiszoekingen uit te voeren met het oog op de aanhouding van bepaalde vreemdelingen aan wie een bevel om het grondgebied te verlaten werd afgegeven. Het voorstel roept vragen op over de bescherming van de onschendbaarheid van de woning en de grondrechten.
Het oorspronkelijke wetsvoorstel werd op 3 juni 2026 ingediend door de federale regering en kreeg de steun van minister van Asiel en Migratie Anneleen Van Bossuyt. Het voorstel zou de Dienst Vreemdelingenzaken (DVZ) de mogelijkheid geven om aan een onderzoeksrechter toestemming te vragen om, in aanwezigheid van de politie, een privéwoning te betreden. De maatregel is gericht op vreemdelingen aan wie een bevel om het grondgebied te verlaten werd betekend, die weigeren daaraan gevolg te geven en die worden beschouwd als een bedreiging voor de nationale veiligheid of de openbare orde.
Het wetsvoorstel werd goedgekeurd na de aanneming van verschillende amendementen in de commissie, die een aantal wijzigingen aanbrengen aan de voorgestelde procedure. Zo wordt de termijn waarbinnen een onderzoeksrechter over een verzoek moet beslissen, verlengd van vijf naar zeven dagen. Wie in hetzelfde dossier een nieuw verzoek indient, moet daarvoor een nieuw element aanbrengen. De onderzoeksrechter kan bovendien vóór zijn beslissing bijkomende informatie opvragen bij de bevoegde minister of diens vertegenwoordiger. De amendementen houden ook rekening met situaties waarin zich kinderen in de betrokken woning bevinden. In dat geval kan de onderzoeksrechter specifieke voorwaarden opleggen voor de uitvoering van de huiszoeking. Achttien maanden na de inwerkingtreding van de wet volgt een evaluatie, waarbij bijzondere aandacht zal uitgaan naar de gevolgen voor minderjarigen.
Het voorstel heeft heel wat reacties uitgelokt bij middenveldorganisaties, juridische beroepsbeoefenaars en politieke vertegenwoordigers. Voorstanders van het wetsvoorstel benadrukken dat de maatregel bedoeld is om bevelen om het grondgebied te verlaten effectiever te doen naleven in dossiers waarin sprake is van een bedreiging voor de nationale veiligheid of de openbare orde. Tegenstanders vinden dat de aangebrachte amendementen onvoldoende tegemoetkomen aan de bezorgdheden over de onschendbaarheid van de woning, de juridische waarborgen en de mogelijke gevolgen voor kinderen en personen die mensen zonder wettig verblijf onderdak bieden. Daarnaast stellen critici in vraag of de voorgestelde maatregel wel noodzakelijk is, aangezien de overheid al over andere juridische instrumenten beschikt.
Op 8 oktober publiceerde het Centre d’Action Laïque een verklaring met de titel “Visites domiciliaires: Solidaires, haut les mains!”. Daarin sprak de organisatie zich samen met een brede coalitie van middenveldorganisaties, vakbonden en juridische beroepsbeoefenaars uit tegen het wetsvoorstel. De ondertekenaars uitten hun bezorgdheid dat de maatregel de grondrechten in het gedrang zou kunnen brengen en ertoe zou kunnen leiden dat personen die mensen zonder wettig verblijf onderdak bieden, aan een strenger toezicht worden onderworpen. Ook AVOCATS.BE, de organisatie die de Franstalige en Duitstalige advocaten en balies in België vertegenwoordigt, ondertekende samen met een twintigtal andere organisaties een open brief die op 7 oktober in Le Soir werd gepubliceerd. Daarin vestigen de ondertekenaars de aandacht op de juridische gevolgen van het voorstel en de mogelijke impact ervan op de mensenrechten.
De goedkeuring van het wetsvoorstel in de commissie vormt een belangrijke stap in de verdere parlementaire behandeling. De verdere behandeling en bespreking in de plenaire vergadering van de Kamer van Volksvertegenwoordigers zullen bepalend zijn voor het verdere verloop van de wetgevingsprocedure.
Raadpleeg voor meer informatie het parlementaire dossier over het wetsvoorstel.