Procedures tot staatsburgerschap voor onderdanen uit derde landen in de EU (EMN studie)

Integratie door het verwerven van staatsburgerschap is omwille van het toegenomen aantal nieuwe migranten in de EU in de laatste jaren een belangrijk onderwerp geworden in vele EU lidstaten. De EMN studie toonde aan dat staatsburgerschap door lidstaten wordt gezien als ofwel het hoogtepunt van het integratieproces, ofwel ter bevordering van het integratieproces. Niettemin worden onderdanen uit derde landen in de meeste lidstaten niet actief aangemoedigd om het staatsburgerschap aan te vragen.

EU synthese rapport

De tendens in het aantal personen die het staatsburgerschap werden toegekend in een EU-28 lidstaat toont een algemene daling tussen 2014 en 2018. Het beleid inzake de verwerving van het burgerschap is in de loop der tijd geëvolueerd en maakte de toegang tot burgerschap in sommige lidstaten liberaler en in andere restrictiever.  

Vanaf 2019 werden beleidsmaatregelen genomen om integratie te faciliteren en om aan maatschappelijke veranderingen te voldoen zoals het verbeteren van gendergelijkheid en sociale inclusie of om kwesties met betrekking tot historische omstandigheden en familiebanden aan te pakken. Omgekeerd werden in sommige landen strengere maatregelen genomen om de veiligheid van de staat te beschermen.

De belangrijkste wegen tot staatsburgerschap zijn de gewone naturalisatie, speciale naturalisatie en het verwerven van burgerschap door geboorte. Alle lidstaten geven de mogelijkheid om het staatsburgerschap te bekomen door gewone naturalisatie, alhoewel de regels per land verschillen. Bijvoorbeeld:

  • een burgerschap - of integratietest kan deel uitmaken van een aanvraagprocedure;
  • speciale naturalisatieprocedures zijn vaak beschikbaar en kunnen gronden zoals uitzonderlijke verdienste of baat voor het land of het herkrijgen van verloren burgerschap bevatten;
  • geen enkele lidstaat verleent momenteel automatisch het burgerschap aan kinderen van niet-onderdanen die geboren worden op hun grondgebied (doorgaans is er een minimum verblijfsduur vereist);
  • de meeste lidstaten verlenen burgerschap wanneer een persoon anders staatloos zou zijn en de meerderheid van de lidstaten laten nu dubbele nationaliteit toe.

De criteria en procedures tot toekenning van het staatsburgerschap zijn grotendeels vergelijkbaar in de lidstaten maar specifieke voorwaarden zoals behandeltermijnen, kosten voor de aanvrager en beschikbare ondersteuning variëren aanzienlijk. Naturalisatie kan een lang en kostelijk proces zijn, met beperkte beschikbare ondersteuning en een positief resultaat is in het algemeen niet gegarandeerd, zelfs wanneer alle voorwaarden werden vervuld.

Recentelijk hebben de maatregelen genomen in het kader van het beperken van de COVID-19 pandemie de behandeling van staatsburgerschapsaanvragen gehinderd. Sommige lidstaten meldden ofwel een volledige opschorting ofwel een vertraging van diensten en vele lidstaten schrapten hoorzittingen of stelden deze uit ten gevolge van de sluiting van rechtbanken.

More information

Publication Date:
wo 08 jul 2020
Geografie:
Hoofdthema:
Publicatietype:
Opdrachtgever: